قطعه
قطعه : شعري است متشكل از چند بيت هم وزن كه فقط مصراع هاي دوم آن هم قافيه باشد .
نمودار قطعه ................. .................*
.................. ................*
................. ...............*
مشخصات قطعه :
1- حداقل قطعه دو بيت و حداكثر آن معمولاً بيست بيت مي باشد . ( گاهي قطعه هاي چهل و پنجاه بيتي هم يافت مي شود . )
2- موضوع و درون مايه قطعه معمولاً مسايل اخلاقي ، اجتماعي ، تعليمي ، حكايت ، حكمت ، مدح ، وصف ، هجو و ... مي باشد .
3- قطعه قصيده اي است بدون مطلع مصراع . ( در واقع تفاوت قطعه و قصيده در همين ويژگي است . )
4- تعداد قافيه با ابيات برابر است .
5- قطعه وحدت موضوع دارد يعني از اول تا آخر ابيات ، درباره ي يك موضوع خاص است .
6- قطعه از آغاز شعر فارسي ( قرن سوم ) با ظهور رودكي پديد آمده و تا روزگار ما ادامه دارد .
مشهورترين قطعه سرايان عبارتند از : انوري ، ابن يمين ، و پروين اعتصامي
نمونه یک قطعه مذهبی:
از سید محمد میر هاشمی
ای آشـنای زیــنب ای مقتدای زینب بـشنو نوای زینــب هــیهات مناالذله
بازآمدازاسارت زینب حدیث غربت امــا نه بــا حــقارت هیهات مناالذله
آرامــش و وقــارم گــردیـد افتخارم ایــن ذکر شد شعارم هیهات مناالذله
گرچه زغم خمیدم هرمـنزلی رسیدم فــریاد می کشــیدم هـیهات مناالذله
عشق تو سرنوشتم درکـوفه ای بهشتم بــا خـون سر نوشتم هیهات مناالذله
دربند کوفی دون گفتم بهقلب پرخون ابــن زیــاد مــلعون هیـهات مناالذله
گل بود و دست گلچین گفتم به فرقه یکین ای ابن سعد بی دین هیهات مناالذلـه
گفتم به جسم نیلی باروی خورده سیلی ای خصم حـق ذلیلی هیهات مناالذله
این قوم نامسلمان گرد سرتـو رقصان گفتم به قلب سوزان هیهـات مناالذله
اشک رباب و زینب قلب کباب و زینب بزم شراب و زینـب هیهات مناالذله
هرچند من اسیرم این داغ کرده پیرم اما مبیــن حقــیرم هــیهات مــناالذله
ایــوب کـــربلایم دلــخسته از جفایم من دخت مرتضایم هــیهات مناالذله
گردست بسته بودم محزون وخسته بودم از پا نــشسته بــودم هیـهات مناالذله
بس خصم چنگمان زد از خون که رنگمان زد از بام سنـگمان زد هـیهات مناالذله
بین چهره ها تکیده رخسارها دریده گوید سرشک دیده هیــهات مناالذله
گل هـای ارغوانی طفلان استخوانی کردند جانفـشانی هیـــهات منــاالذله
کینه برون زحد شد در شام بی عدد شد گل هــای تو لگد شد هیهات مناالذله
ایـن دخـتران عشقند نیلوفرانعشقند پیغمبران عشقــنـد هیهــات منــاالذله
ای وای از حرامی ازظلم و بد مرامی از ناســزای شــامـی هیهات مناالذله
ای که تویی حبیــبم آواره ی غـریبم داغ تـــو شد نصیبم هیهات مناالذله
نمونه یک قطعه اجتماعی:
از پروین اعتصامی
روزی کرد گذر پادشهی از گذرگهی
فریاد شوق از سر هر کوی و بام خاست
پرسید زان میانه یکی کودک یتیم
کاین تابناک چیست که بر سر تاج پادشاست؟
آن یک جواب داد:چه دانیم ما که چیست!
پیداست آنقدر که متاعی گرانبهاست
نزدیک رفت پیرزنی گوژپشت و گفت:
این اشک دیده ی من و خون دل شماست
ما را به رخت و چوب شبانی فریفته است
این گرگ سالهاست که با گله آشناست
آن پارسا که دِه خَرَد و مُلک، رهزن است
آن پادشا که مال رعیت خورد،گداست
بر قطره ی سرشک یتیمان نظاره کن
تا بنگری که روشنی گوهر از کجاست
"پروین"،به کجروان،سخن از راست چه سود؟
کو آنچنان که کسی نرنجد ز حرف راست؟
www.zaker110.ir
در این روش آموزش به صورت سرفصلهای آموزش مداحی از قبیل